Шу верилмиш мезщеп симэеси, биринжи асрын сцресинже щаварилер тарафындан савунан Кутсал Китаб’ ын позисйонун эенеллемесидир. Шу йазыда колай анлашылыр бир бичимде тцм Китабы Мукаддес’ин тезлери йансытылмыштыр. Айни заманда есерде Танры щаккында юьрети, Куртулуш Планы, Месищ каршысында сорумлулуьа аит олан доктринлер, кютцлцк проблемлер в.б. эюстерилмиштир. Бу йазыда антик ве чаьлаш щыристийанлыьын фаркларыны тащлил еден Эириш де верилийор. Верилмиш есере илавес де Еканими Селасе (цчлер) доктринлеринин олушмасы щаккында билэи верийор.

Ичиндекилер:

Эириш

1. бюлцм. Танри (Аллащ щаккында юьрети)

1. Ата Танры 1
2. Иса - Танринин оьлу 1
3. Рущулкудцс 1
4. Иса Пейэамбер’ин, Рущулкудцш’ун ве инсанлыьын еткилешими 2
5. Танры’нын, Иса Пейэамбер’ин, Иблис’ин ве Эюк Алайларын еткилешими 3

1.5.1 Иса Танры’нин оьлу эиби 6

1.5.2 Антищрист щаккында юьрети 7

3. Танры’нин ады ве куввети 8

1. Инсанлыьын батышы 9
2. Инсанлыьын куртулушу 9
3. Кутсал Китап, илщамланмыш щакикат эиби 9
4. Пишманлык ве эери дюнцшц 10
5. Вафтиз етме 11

1. 9Ибадет ве ситайыш етме 12

1. Танры бир ибадет ве ситайишин щедефи эиби 12

1. Ситайыш етменин щедефи 12
2. Ибадет щедефи 13
3. Башкаларынын йарарына тек ве коолектиф ибадети 14

2. Куртулушун йасаларла каршылыклы баьлантысы 14

1. Танры - бизим калемиз 14
2. Куртулуш щайыр ичиндедир 16
3. Йасалардан чикан юдевлер 17

1. Щиристийанлар неден йасалара уйурлар?
2. Щиристийанлар Аллащ’ын мабети эиби 19

4. Он буйруклар 19
1. Инсанларын давранышларыны еткилейен диьер йасалар 22

1. Йемек йасалары 22
2. Жумартеси эцнц 23
3. Йениай байрамы 23
4. Йыллык кутсал эцнлери 23
5. Евлилик 23

6. Мали щизмети 24

1. Танрыйла илэили 24
2. Башкаларыйла илэили 25

7. Саваш ве сечимлер 26

1. Саваш
2. Сечимлер

4. бюлцм. Месищ щаккында доктринлер

1. Иса Пейэамбер’ин юнжеден варлыьы 27
2. Иса’нын чармыща эермеси ве дирилиши 27
3. Иса’нын икинжи эелиши 28
4. Иса’нын бин йыллык щакимийети 28

5. бюлцм. Кютцлцк проблеми

1. Эюк Алайларын исйан етмелеринден долайы ортайа чыкмыш кютцлцьцн варолушу 30
2. Кысмет щаккында доктринлер 30
3. Ащрет 31
4. Ащреттен дирилмеси 31
5. Эцнащкарларын жезасы 32

6. бюлцм. Килисе

1. Килисе недир? 34
2. Килисенин юрэцтленмеси 34
3. Килисенин амачлары ве эюревлери 35
4. Щайырлы щаберлер 36

7. бюлцм. Аллащ’ын чарлыьы

1. Аллащ чарлыьын олуштурмасы 37

1. Рущи чарлыьы 37
2. Иса’нын бин йыллык щакимийети 38

1. Месищ’ин икинжи эелиши 38
2. Исраил’ин бир йере топламасы 39
3. Танры’нын эцнц 39

3. Аллащ’ын ебеди чарлыьы 40

1. Аллащ’ын эелиши 40
2. Йени дцнйа ве йени Ирусалим 40
3. Инсанлыьын алынйазысы 41

Илаве

Он йеди асыр сцресинже щыристийанлык йунан фелсефесинден эелен теолоъик системине ве нео-Платонизм’е йасланыйорду. Китабы Мукаддес’ин юзентисизлиьи ве ики Васийетлер’ин йардымыйла мейдана эелмиш инсанын Танрыйле бирлештирмеси чарпытылыйорду.

Нищаи бир сонуч Никейа (325), Лаодикейа (366), Константинопол (381) ве Щалкидон (451) Екцменик Консейлеринде бичимленди. Теклиф едилмиш бцнйелер метафизик дцзейине эелиркен Танры каврамыны деьиштирийор ве ен сонунда Еканими Селасе’йи (цчлери) йаратыйорлар. Лаодикейа Консейи (курал 29) йаса диши оларак Саббат’ы илан етти ве Опресноклар байрамынын йерине Паскалйа, Дирилише тапма ве аралык айында йапылан Эцнеш паэан байрамларыны койду. Бюйлеликле Кутсал Китаб’ын канунлары тащриф едилди. Муса тарафындан верилмиш йасалар артык есаслы сайылмыйорларды, ве Йени Васийет’ин илкелери варолан паэанларын пратыьини мазур эюстермек ичин йени баштан йорумланды.

Месела варолан йемек канунларынын бозмасы (Фииллер 10 ве башка метинлер) заман эечирмеден инсанын саьлыьына докунйорду. Ама кесин сонучлар йалныз 2 бин йылындан сонра апачык оларак мейдана чыкыйорду. Чцнкц бесин мадделер Китабы Мцкаддес’ын кураллара алдырмайарак кулланылыйорларды.

Аразы системлеринин баштан сона инщитаты даща сонра ортайа чикажакты. Чцнкц инсанларла йапылмыш йанлышларындан ве айни заманда инсанларын ъцбиле ве кармашык Саббат’ын системлерине баьлы калмак истексизлиьинден долайы топраклар битти. Юнже инсанлар 19 йыллык дюнэцнцн Айлык таквими кендилерине кылавуз единийорларды. Эцнеш таквимин конулмасы да доьал уйумун моделлерин демонтаъинда ен юзсел адымларындан бири олду.

Чаьдаш щыристийанлыьын ориъинал щыристийанлыкла пекчок ортак йаны йок. Ислам динин олушмасы ве сонраки савашлар, Аврупа ве Баты Асйа’да йунан илащийат системлеринин йардымыйла йапылмыш бир щыристийанлык системинин нетижесийди. Бу системинде Еканими Селасе иле Аллащы баьламак истийен Кападокйа теолоъиси кулланылыйорду.

Цчлер Системи щич чалышмыйор. Он йеди асыр бойунжа йанлыш доктринлерин вазетмесинин нищаи сонужу йалныз эезеэен йыкылышынын йаклашмасы ве ен доьал тарзда Китаби Мукаддес’ин канунлара уймак истийен инсанларын кавуштурма сыйды.

Бу ишин амажи Кутсал Китаб’ын ориъинал мущтевасыны мцмкцн олдуьу кадар саде ве ачык, Иса Пейэабер ве онун щаварилере баьды олан Йени Васийет Килисесинден айырмактыр. Шцпщесиз ки базы юзенле щазырланмыш дцшцнжелер биле чцрцтцлежеклер. Бу есерде биз Кутсал Китаб’ын формцласйонларына мцмкцн олдуьу дережеде йаклашыйоруз. Айни заманда бу есерде йени формцллер ве онлара катылан уйэун метинлерден алынтылар да вар. Бюйле бир бичимде бу йазы икианламлы ве йанлыш йорумлайан олмамалыдыр. Базы йерлерде мцмкцн дережеде метинлеринин тцм щажми верилмиштир.

Конулар шюйле бир бичимде щазырланмыштыр ки, мцнферит ве йетерли кадар там олмайан метинлер шу китаба эирмезлер. Китаби Мукаддес’ин базы олэулары апачык дцзмежедирлер (Ийоан 1. Китаби 5:7; Тимофей 3:16); базылары доьру чевирилмедилер (Коринфлылара эюндермеси 15:28 в.б.); базылары исе там зыдды олан метинлерини инкар етмек ве онлары Еканими Селасе (цчлер) ве Кападокйа системлерине уйэун бир шекилде йорумламак ичин уйдурулмушларды.

Месищ бу дцнйайа эери дюнцнже, артык Муса’йа Синай даьында верилмиш канун системини уйэуламайа щазыр олажак. Щер бир щыристийанын боржу - Китабы Мукаддес’ин олан илкелери, тезлери ве тцзцклери юздешлемек ве щайата эечирмектир. Иса Пейэамбер’ин щайат тарзыны эечмек ве Иса тарафындан ашылайан бенимсетмиш системийле уйум ичинде йашамак щер бир щыристийанын бойун боржудур. Бу ишин амажы - координе едилмиш ве идентик олунмуш бцйцк бир систем йаратмактыр. Бу систем йанлыш системлеринин реддетмесине ве бцтцн инсанлара, онларын эечмишине алдырмайарак, эерчек бир йол эюстермесине ищтимал вермектедир. Амажымыз - инсанлары кусурларыны итираф етмеье ве щайатларыны йенилештирмеье чаьырмактыр.

1. Ата Танри

Тцм Евренин щакими Аллащ’тыр. О, щер шейе кадырдыр. Эюьцн, Йерин ве онлара эирен щер шейин йаратыжысы ве коруйужусудур. (Варлык 1.1; Ниийемийа 9:6; Мезмур 124:8; Исайа 40:26, 28; 44:24; Фииллер 14:15 17:24 - 25: Тавзищат 14:7). Анжак О олцмсцздцр. (Тимофей’а эюндериши 1.китап 6:16). О бизим Танрымыз ве Иса’нын атасыдыр (Ийоан 20:17). О ен йцксек Танры’дыр. (Варлык 14:18; Ракамлар 24:16; Икинжи Кануннамеси 32:8; Марк 5:7). О тек эерчек Аллащы’дыр (Ийоан 17:3;1 Ийоан 5:20).

2. Иса - Танрынын оьлу

Иса - тцм маклуклардан юнже дцнйайа эелен бир йаратыктыр (прототокос) (Колослылара эюндериши 1:15). Бундан долайы О Аллащ йаратыжылыьын башланэыжыдыр (аржще) (Тавзыщат 3:14). О Аллащ’ын юз евладыдыр (моноэене) (Матфей 3:17; Ийоан 1:18; 1 Ийоан 4:9). О Рущулкудцс’цн йардымыйла Ебеди Бакире Щазрети Мерйем’ден доьду (Лука 1:26 - 35). О бир Месищ’тир (Матфей 16:16; Ийоан 1:41). О бу дцнйайа инсанлара теселли вермек ичин Аллащ тарафындан эюндерилмиштир . (Матфей 14:33; Ийоан 8:42; Ефеслылара эюндериши 1:7; Тит’а эюндериши 2:14). О йуксек Танры’нын оьлу сайылыр (Марк 5:7). Дирилиштен сонра О щеркесе Аллащ’ын оьлу эиби ачылды (Ромалылара эюндериши 1:4). О’на Йцже Танры тарафындан Давид’ин тащты верилмиштир. О Иаков сойунун цстцнде ебедийен щцкцм сцрежек ве О’нун салтанат дюнеми щич бир заман битмейежек (Лука 1:32 - 33).

3. Рущулкудцс

Рущулкудцс (Фииллер 2:4) Иса тарафындан сечкинлере вадедилмиш Танры эцжцнцн юзцдцр. (Ийоан 16:7). О бир шащсийет деьилдир. Ама Танры’нын жанлы эцжцнцн ифадесидир. О’нун йардымыйла биз щепимиз Танры’йа йакын олдук (Пйотр 2. Китап 1:4) ве Мукаддес Рущ’ла долдук (Фииллер 9:17; Ефеслылара эюндериши 5:18). Бундан долайи биз щепимиз Танры’нын чожукларыйыз (иов 38:7; Ромалылара эюндериши 8:14; Ийоан 1. Китап 3:1 - 2) ве Иса’нын ортак мирасчыларыйыз (Ромалылара эюндериши 8:17; Эалаталылара эюндериши 3:29; Тит’а эюндериши 3:7; Йащудилере эюндериши 1:14; 6:17, 11:19; Пйотр 1.китар 3:7). Бу айрыжалык йалныз ону рижа еденлере верилир (Лука 11:9 - 13) ве Рущулкудцс йалныз Аллащ’ын буйрукларына уйан инсанлара инийор. (Ийоан 1. Китап 3:24; Фииллер 5:32). Рущулкудцс тцм Аллащ’а щизмет еденлери эерчеье йюнетежек ве онлара теселли вережек. (Ийоан 14:16, 17, 20). Рущулкудус инсанлара таныклык етмеье эцжц верийор (Фииллер 1:8). Коринфлылара биринжи эюндериште йазылмыш эиби 12:7 - 11, О армаьанлар ве црцнлер верийор. (Эалатылалара эюндериши 5:22 - 23). Бу Танры’нын нищайет щер бир йерде щер шей олдуьуну эюстерир (Коринфлылара эюндериши 15:28; Ефеслылара эюндериши 4:6).

Рущулкудцс вафтиз етмесинден юнже де фаалийетте булунур. О, инсанлары Иса аражылыьыйла Танри’йа эетирежек. (Йащудилере эюндериши 7:25). Рущулкудцс’цн илк црцнлери вафтиз етме заманында белли олур. Ама евлат единмеси вцжцтун кефаретини юдемеден йапылмаз (Ромалылара эюндериши 8:23).

Бюйлеликле биз Танры’нын йцжелиьине улашмадан юнже йени баштан жанланажаьыз ве Иса’нын йанында бцйцйежеьиз. Рущулкудцс бир эерчеьин рущудур (Ийоан 1.китап 4:6; 5:6) ве щер заман эерчеьини сюйлеркен биз щепимизин башканы олан Иса’йа йаклашыйоруз (Ефеслылара 4:15).

Рущулкудцс бир Танры’нын Рущудур (Ромалылара эюндериши 8:14) ве инанжын Рущудур (Коринфлылара эюндериши 4:13). Рущулкудцс щер шейи сезийор ве билийор (Коринфлылара эюндериши 1.китап 2:10 - 11, 12:3).

Рущулкудцс Еканими Селасе (цчлер’ин) баьымсыз бир йюн деьил. О Елощим доьрултусунда олушумузун йюнтемидир. (Защарийа 12:8). Рущулкудцс фикирлеримизин анламы Танри’йа илетийор. Бизим аражылары олан Иса Пейэамберле ве ортаЕлощимле (тнеос) (Мезмур 45:6 - 7; Защарийа 12:8; Йащудилере 1:8 - 9) баьлы олан Рущулкудцс Иса’йа бизе теселли вермек ве Аллащ’ын эцжцнц кулланмак ищтимали верийор. Рущулкудцс’цн тезащцрц щер кесин файдасына верилийор (Коринфлылара 1.эюндериши 12:7 - 11).

Рущулкудцс сюнебилир (Фессалониклылара 1.эюндериши 5:19). Диккатсыз калан, щакарет едилен ве бундан долайы кырылан Рущулкудцс бизи теркедебилир. (Ефеслылара эюндериши 4:30).

Рущулкудцс аслында севэидир (Эалаталылра эюндериши 5:22). Бу неденле биз бир биримизи севмезсек Рущулкудцс йанымызда булунамаз.

Рущулкудцс бизи Танры иле баьлайан бир арачтыр. (Филипийлылара эюндериши 3:3). Рущулкудцс Танры эиби тапманын щедефи оламаз. Бу суретле Рущулкудцс Ата Танры иле ешанламлы оламаз. О Иса’ны кувветлендирен бир эцчтцр. Демек Иса Пейэамбер - Ебедилиьин Атасыдыр (Исайа 9:6). Тцм йерде ве Эюкте олан йуртларынын адлары Иса’дан олушуйор. (Ефеслылара эюндериши 3:15). Бюйлеликле Иса делеэе темсилжилиьин йардымыйла Ебедилиьин Атасы олажак.

Бцтцн ватанларын ве аилелерин алдары Ата Танры’дан олушуйор. Бу неденле биз Ата Танры’нын йанында диз чюкцп О’на дуа едийоруз (Ефеслылара эюндериши 3:14 - 15).

Иса илк дцнйайа эелен ве щер шейи йарадандыр.Йерде ве Эюкте олан эюрцнцр ве эюрцлмез щер шей О кендисийде йаратылмыштыр. Щер шей О’нунла ве О’нун ичин йаратылмыштыр. О щер шейден юнже эелийор ве щер шейи ичерийор (Колослылара эюндериши 1:16 - 17). Факат О’ну йаратан ве щер шейин Иса’да варолмасыны истейен Ата Танрыйыды. Бу себепле Иса бирижик ве юлцмсцз Ата Танры’нын анламында Танры деьил. (Тимофей’а 1.эюндериши 6:16). О заптолунмаз бир дцнйада отуруйор. Щыристийанлар Аллащ’а тапаркен ве иане йапаркен бу дцнйайы теркетмели. Чаьрылылар чок сечкинлер аз. (Матфей 20:16; 22:14). Иса Аллащ’ын сечкини олдуьу эиби щыристийанлар да щепси сечкинлердир (Лука 23:35). Сечкинлери де Ата Танры’нын юндерлиьи алтында (Пйотр’а 1.эюндериши 2:4) Иса сечер (Ийоан 6:70, 15:16, 19).

Сечкинлере йардым етмек ичин Щыристийан Килисеси тарафындан Танры мистиклиьинин каврамасы верилмиштир. Танры чарлыьын сырлары Рущулкудцс меканизмасынын йардымыйла белли олуйорлар (Марк 4:11). Зира Аллащ’ын щикмети эизлиже вазедилийор (Коринфлылара 1.эюндериши 2:7) ве бу щикметини Аллащ’ын щизметлилери ачыклыйорлар (Коринфлылара 1.эюндериш 2:7; 15:51). Зира Танры’нын ирадеси сыр эиби йорумланмыштыр. (Ефеслылара эюндериши 1:9). Бу сыри Танры кенди щизметлилере тавзищатын йардымыйла баьышлады. Сонраки сырлар - сечкинлеринин аражылыьыйла йапылан Иса’нын фаалийетидир.

Павел шюйле сюйлийорду:

Бана Танры тавзищатын аражылыьыйла сизин ичин бир сыр верилмиштир. Онун щаккында бен даща юнже де кыса билэи верийордум. Ве сиз, шу есери окуркен бу Иса’ йа аит олан сырынын беним кенди йорумуму анлайабилирсиниз. Бу сыр ески кушаклара щич анлатылмамыштыр. Шимди исе Рущулкудцс’ун йардымыйла бу сыр Танры’нын кутсал щаварилере ве Пейэамберлере ачылды. Таки паэанлар да Иса’йа йаклашсынлар ве Иса мирасынын ортак мирасчылары олсунлар. (Ефеслылара эюндериши 3:2 - 6).

5. Танры’нын, Иса Пейэамбер’ин, Иблис’ин ве Эюк Алайларын еткилешими.

Кутсал Китабында Танры’йы кастедилен Елощим йа да Тщеой эиби каврамлар вар. Иса, Ески Васийетинде Елощим денилен шу мадун каврамларындан бирийди (Защарийа 12:8). Йени Васийетинде исе, Иса’нын бу Дцнйайа дюнцнже Йени бир Сабащ Йылдызы олажаьыны сюйленилийор. Ве О кенди шерефини сечкинлерле пайлашажак. (Тавзищат 2:28, 22:16).

Китабы Мукаддес’те Аллащ Иса’нын Атасы эиби эюстерилмиштир (Ромалылара эюндериши 15:6; Коринфлылара 2. эюндериши 1:3; 11:31; Колослылара эюндериши 1:3; Йащудилере 1:1, Пйотр’ун 1. Китаби 1:3; Ийоан’ын 2.китабы 3;Тавзищат 1:1,6,15:3). Иса Пейэамбер кенди эцжцнц ве иктидарыны Ата Танры’дан алмыштыр (Ийоан 10:17 - 18).

Иса кенди ирадесини Ата Танры’нын ирадесине таби кылыйор (Матфей 21:31, 26:39; Марк 14:36; Ийоан 3:16, 4:34) Танры сечкинлери Иса’йа вермиш. Аллащ Иса’дан цстцндцр (Ийоан 14:28) ве щеркестен цстцндцр (Ийоан 10:29). Аллащ бу дцнйайа кенди юз бирижик оьлуну (моноэене) эюндерди ве бюйлеликле биз О’нун йардымыйла ебеди щайата улашабилириз (Ийоан 1.китаби 4:9). Бу - Иса’ны цнлендирен ве йцкселтен (Ийоан 8:54) ве айни заманда Иса’дан цстцн олан Аллащ’тыр (Ийоан 14:28).

Аллащ бизим калемиздир (сур). Артан ташларыны илщак едилмиш бир таш ожаьы эиби. Иисус Навин’ин китабында (5:2) анылан ве Исраел оьулларынын сцннет йапылмасы ичин кулланылан кескин бычак эиби (Икинжи Кануннамеси 32:4).

О Исраел’и йаратан (Икинжи Кануннамеси 32:18, 28:31) ве куртулан (Икинжи Кануннамеси 32:15) бир каледир. Биринжи Чарлыклар Китабы 2:2 Танрымызын ебеди бир кале олдуьуну эюстерир. (Исайа 26:4). Айнен дини оларак щепси Авраам’ын чожуклары сайылыр эиби (Исайа 51:1 - 2), бцтцн ташлар бу каледен йонтулмушлардыр. Бу дцнйанын тцм импараторлукларыны кендисинин еэеменлиьи алтына алмак ичин Месищ де бу каледен олушту. (Даниил 2:34, 45). Танры бир темелдир. Ве бу темелин цзеринде Иса кенди килисейи йаратты (Матфей 16:18). Месищ кутсалларын арасында ен кутсал оланлары (наос) ичерен ве Рущулкудцс’цн амбары олан Танры мабетинин есас темел ташыдыр. Тцм шу мабетин ташлары илщак едилмишлердир. Айнен Иса эиби шу Танры олан каледен айрылмыштыр. Бу ташлары’да Аллащ Иса’йа еманет етмишти. Бу ташлар - рущани (Коринфлылара 1.эюндериши 10:4) ве айни заманда енэел ташлардыр (Ромалылара 9:33). Ве бу ташлардан мабет олушуйор.

Иса Аллащ’ын щер заман ве щер йерде олабилмеси ичин мабети йаратыйор (Ефеслылара эюндериши 4:6). Аллащ Иса’йа щер заман щер шейи ифаде етмеье имканы верди. (панта каи ен пасин Колослылара 3:11) ве щер шейи О’нун айакларын алтына койду (Коринфлылара 1. эюндериши 15:27). Аллащ Иса’йа О’нун вцжцтц олан Килисе цзеринде башкинлыьы верди. (Ефеслылара 1:22, 23). Аллащ щер шейи Иса’нын айакларынын алтына койаркен айни заманда йалныз Танры’нын Иса’йа баш еьмемесини эюстерди (Коринфлылара 1.эюндериш 15:27).

Иса’йа щер шей верилмиштир. Факат О кендиси де О’на щер шейи вермиш Аллащ’а бойну еьежек. Бундан долайи О кендиси щер заман щер шей олажак (панта ен пасин Коринфлылара 1.эюндериши 15:28). Бу неденле Иса иле Аллащ’ы Еканими Селасе’де бирлештирмек истейен платонистлеринин доктринлери Кутсал Китаб’а каршыдырлар. Аллащ’ын йардымыйла куртулмуш Иса Аллащ’ын саьында отуруйор (Йащудилере 1:3, 13, 8:1, 10:12, 12:2; Пйотр’ун 1.китаби 3:22) ве щер заман Аллащ’ла бирликте О’нун тащтында отуражак. Сечкинлер исе Иса’йа верилмиш тащтыны пайлашажаклар. (Тавзищат 3:21). Анжак шу тащт - Аллащ’ын Тащтыдыр (Мезмур 45:6 - 7; Йащудилере 1:8) йа да Аллащ кендиси де Тащттыр.

Эюндрен Танры Эюндердиьинден цстцндцр (Ийоан 13:16), Кюле кенди ефендисинден цстцн оламаз (Ийоан 15:20).

Иблис чюлде Иса’йа мейдан окуду ве Иблис’ин тешщири башлады. Эезеэенин Щожасы ве мущафызы Иблис’тир. Иблис бир Шафаьын Оьлу, Сабащын Ышыьы ве Шейтан’дыр (Исайа 14:12). Иблис фиилен Ата Танры еэеменлиьинин алтында олан Елощимлеринден (Тащрыларындан) бирийди.

Иса - Иаков’а аит олан бир Йылдызды. (Ракамлар 24:17). Муса’нын китапларында эюстерилдиьи эиби Елощимлеринден (Танрыларындан) бири Иаков’ун ве Давид’ин ащфаты олажакты (Тавзищат 22:16). Тцм сабащ йылдызлары ве бцтцн Аллащ’ын оьуллары бу щабери бцйцк бир севинчле каршыладылар (Иов 38:7).

Иса исимле таныдыьымыз Елощим (Танры) щер заман ьезеэенимизин Сабащ Йылдызы деьилди. Бу йери Иблис де тутуйорду (Исайа 14:12; Ийезекиил 28:2 - 10).

Иса Исраел’ин Елощими тарафындан тайин едилмишти (Мезмур 45:7) ве О’нун месаи аркадашларындан ве ортакларындан цстцн олду. Факат фиилен Иса Сабащ Йылдызы’нын статцнц тутмады ве бу йцкцмлерини Дцнйайа Икинжи Эелишинедек йапмаз.

Иса кенди мевкини ве юдевлерини сечкинлерле пайлашажак. Онлар Иса’нын Сабащ Йылдызы статцнц кенди эюнцллерде бюлцштцрежеклер (Пйотр’ун 2. Китаби 1:19). Сечкинлере бу эцжцнц бюлцшебилме щаккы верилмиштир (Тавзищат 2:28).

Исайа пейэамбер’ин китабында (14:12) йазылдыьы эиби, Сабащ Йылдызы олан Иблис Йцже йа да Ата Танры’йа мейдан окуду. О, Елощимлеринин ве Ата Танры’нын консейинде кенди тащтыны Ата Танры тащтындан цстцн койабилмеси ичин уьрашыйорду. Бу консей, 82:1 Мезмурда сюз едилен Елощимлеринин йа да Танрыларынын межлисийди. Поликарп’ын ве Ийоан’ин юьренжиси олан Иранеус’ун фикринже 82:1 Мезмурда сюз едилен межлис сечкинлери де дащил едийорду. (Аgainst Heresies, Bk. 3, Ch, 6,ANF, Vol.1, p.419).

Танры’нын биркач оьлу вар. (Иов 1:6, 2:1, 38:7; Мезмур 86:8 - 10, 95:3, 96:4, 135:5). Онлар Бене Елйон йа да Йцже Танры’нын оьуллары эиби танылмышлардыр. Сечкин инсанлар да Танры’нын оьуллары эиби. Эюк Алайлара эирийорлар (Ромалылара эюндериши 8:14). Бюйлеликле Иса ве башка сечкинТанры оьуллары Дцнйа башланэыжындан башлайарак сечилмишлердир. Иса кенди эцжцнц инсан олабилмек ичин верди. Иса ве бцтцн башка сечкин инсанлар юлцмден сонра дирилишине эюре Танры’нын оьуллары олмак щаккыны елде едийорлар. (Ромалылара 1:4).

Синай даьында Муса иле бир Мелек конушуйорду. Бу Мелек - Иса иди. Бунун щаккында Кутсал Щаварилеринин фииллер китабы 7:35 - 39 билэи верийор. Эалаталылара эюндеришинде 4:14 Павел кендисини Танры’нын Мелеьи’не ве Иса Пейэамбер’е бензетийор. Биз де Иса’нын щалефлери оларак (Ромалылара 8:17; Эалаталылара 3:29; Тит’а эюндериши 3:7; Йащудилере 1:14, 6:17, 11:9; Исайа 2:5; Пйотр’ун 1. Китабы 3:7) исаээелос эиби (Лука 20:36) Танры’нын Мелеклери олажаьыз (Матфей 22:30). Ески Васийетинде YHWH Мелек Йащве ве Елощим’ле юздеш (идентик) эюстерилмиштир. (Сонучта 3:2, 4 - 6 Танры йащут Елощим бир Мелек иди; Защарийа 12:8).

Ич ве дыш мцшаверелерини ичерен Кутсаллар’ын Шурасы (базен де инсанларла кулланылан гедосим йа да гадожщим) щаккында 89:6 - 8 Мезмур’да билэилер верилмиштир. Бу бир Адалет Елощим’ин Мцшавересидир.

1. Иса Танры’нин оьлу эиби

Иблис тцрлц тцрлц усулларынын йардымыйла Иса’йы кандырмак истийорду. Юнже Иблис Иса’йа Танры’нын юз оьлуйа эиби щитап етти (Матфей 4:3, 4:6; Лука 4:3). Ве Тцм пис жинлер ве кютц рущлар Иса’йы Танры’нын оьлу дийе чаьырыйорларды (Матфей 8:29; Лука 4:41; Марк 3:11). Иблис Иса’нын кендисини Аллащ’ын оьлу эиби бейан етмесини истийорду. Чцнкц Аллащ Иса’нын савунмасы ичин кенди мелеклерини эюндермеье вадетти (Мезмур 91:11 - 12). Иблис Иса’йы О’нун тцм йолларында эюзетлийор ве щер дакика О’на мусаллат олуйорду. Иблис бюйле Кутсал Китабы’нин анламыны чарпытарак Иса’нын щайатыны эаспетмек истийорду.

Иса Танры’нын оьлу олмакла бирликте кендисинин Танры олдуьуну щич бир заман Иблис’е сюйлемезди. Иса юлцмцнден сонра О кендисинин Ата Танры олмасы щаккында бир доктрин олушту. Бундан сонра щич бир шейтан Иса’нын эерчек бир Танры олдуьуну чцрцтемезди. Иблис’ин тцм айартмалары Иса’нын Ата Танры’йа итаатыны ве Китабы Мукаддесинин тцзцклерини бозмак амажыйла йапылыйорларды. Шейтан Иса’нын йалныз Иблис’е тапмасыны истерди. Иса Шейтан’а баш еьсе Иблис О’на тцм Еврен цзеринде иктидары вережекти.

Иса’нын тцм Еврен цзеринде щакимлик йапмак иддиасы йок иди. О билакис шюйле вурэулады: ...зира шюйле йазылмышты: «Йалныз Йцже Танры’нын еэеменлиьи алтында ол ве йалныз О’на щизмет ет». (Матфей 4:10).

Иса Иблис’е бойну еьмеди ве Йасалара уйду. Иса кенди мисйонуну эерчеклештиререк щич бир заман кендисинин Танры олмак щаккыны иддиа етмеди. Иса кендинин бир Та